# Bez kategorii

Powództwo o ustalenie prawa do lokalu socjalnego

Niejednokrotnie w praktyce prawniczej spotykam się z sytuacją, w której dłużnicy lub też byli lokatorzy w toku postępowania egzekucyjnego, w oparciu o treść art. 189 k.p.c. domagają się w drodze odrębnego powództwa ustalenia przez Sąd prawa do lokalu socjalnego.
Zgodnie z treścią wspomnianego art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Przesłanką powództwa o ustalenie jest interes prawny w żądaniu ustalenia, który występuje w sytuacji, w której podmiot inicjujący postępowanie nie ma ani pozytywnego, ani negatywnego rozstrzygnięcia o prawie do lokalu socjalnego wobec czego żąda ustalenia, że przysługuje mu to prawo w niniejszym postępowaniu. Postępowanie o ustalenie nie może jednak zmierzać do stworzenia nowej sytuacji prawnej, a więc nałożyć np. na Gminę obowiązku zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, a tym samym przyznać podmiotowi inicjującemu postępownie uprawnienia do tego lokalu. Postępowanie niniejsze jest postępowaniem o ustalenie, zatem wyrok ma charakter deklaratoryjny, stwierdzający istniejący stan prawny, istniejące uprawnienia, zobowiązania.
Wobec powyższego samodzielną podstawą ustalenia istnienia prawa do lokalu socjalnego nie może być art. 189 k.p.c. Ustawodawca w sposób wyczerpujący przewidział tryb i postępowanie, w którym może dojść do ustalenia prawa do lokalu socjalnego – w postępowaniu o eksmisję na postawie art. 14 ustawy o ochronie praw lokatorów, a w odrębnym postępowaniu wyłącznie w oparciu o art. 35 tej ustawy. Również Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 12 kwietnia 2001 r. (III CZP 8/01, OSNC 2001/10/146) na pytanie prawne, czy można dochodzić w drodze powództwa opartego na art. 189 k.p.c. ustalenia prawa do lokalu socjalnego orzekł, że o uprawnieniu najemcy do otrzymania lokalu socjalnego sad może orzec tylko w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu.